شستشوی فرش یکی از کارهایی است که حداقل سالی یکبار به سراغ آن میرویم. فرقی نمیکند فرش شما ماشینی است یا دستباف؛ در هر صورت، چون فرش بخش مهمی از دکوراسیون خانههای ما ایرانیان است، تمیزی آن اهمیت زیادی دارد.
احتمالاً میدانید که در کنار قالیشوییهای سنتی، چند سالی است که قالیشوییهای مکانیزه هم وارد بازار شدهاند. اگرچه در هر دو روش فرش شما تمیز میشود، اما این دو روش زمین تا آسمان با هم فرق میکنند.
در این مقاله قصد داریم تفاوت شستشوی سنتی و مکانیزه فرش را از پایه بررسی کنیم تا بدانید هر روش چگونه انجام میشود، چه مزایا و معایبی دارد و در نهایت کدام شیوه برای فرشهای ماشینی و دستباف مناسبتر است.
پس اگر قصد دارید از خدمات شستشوی تخصصی فرش در کرج یا یک مرکز قالیشویی در منطقه مارلیک کمک بگیرید، کمی صبر کنید و تا انتهای این مطلب را بخوانید.
شستشوی سنتی فرش چیست؟
شستشوی سنتی همان شیوه قدیمی و دستی است که سالها در خانهها، حیاط، پشتبام یا قالیشوییهای کوچک انجام میشد و شاید هنوز هم انجام میشود. در این روش، نیروی انسانی نقش اصلی را دارد و بیشتر مراحل با دست یا ابزارهای ساده مثل فرچه، تی و شلنگ انجام میشود.
مزایای شستشوی سنتی فرش
- در فرشهای دستباف قدیمی یا فرشهای آسیبدیده، شستشوی دستی بیشتر است؛ چون بیشتر میتوان روی نقاط حساس فرش تمرکز کرد.
- گر قالی بسیار قدیمی باشد یا ریشههای سست یا بافت حساس داشته باشد، بهتر است که از این روش استفاده کرد تا فرش آسیب نبیند.
- بعضی افراد همچنان باور دارند که «تمیزی واقعی» فقط با شستشوی دستی حاصل میشود.
معایب شستشوی سنتی فرش
- لکههای عمیق، چربیهای قدیمی یا آلودگیهای ریز در این روش کامل پاک نمیشوند.
- فشار دست، فرچهکشی شدید یا استفاده از مواد نامناسب ممکن است بافت فرش را زبر، سست یا کمرنگ کند.
- شستشوی دستی نیاز به آب فراوان و زمان بیشتر دارد.
- معمولاً فرش تا چندین ساعت خیس میماند که همین احتمال کپکزدگی و موجدار شدن را افزایش میدهد.
- چون نیروی انسانی یکنواخت کار نمیکند، بعضی بخشها تمیزتر و بعضی بخشها کمتر تمیز میشوند.
در مجموع، شستشوی سنتی بیشتر برای فرشهای خاص کاربرد دارد، اما برای حجم زیاد کار یا فرش ماشینی، روش خوبی نیستند.
شستشوی مکانیزه فرش چگونه است؟
شستشوی مکانیزه یا اتوماتیک روشی است که در قالیشوییهای مدرن انجام میشود. در این قالیشوییها معمولاً بهجای نیروی انسانی از دستگاههای بزرگ و تخصصی از جمله دستگاه شستشوی اتوماتیک، دستگاه آبگیر ۱۰۰۰ دور و گرمخانه گازی استفاده میشود.
مراحل کلی شستشوی مکانیزه
- غبارگیری و مکش اولیه گرد و خاک
- خیس کردن یکنواخت فرش با آب و شوینده استاندارد
- حرکت برسهای نرم و چندجهته روی الیاف
- شستشوی عمیق با دستگاه اتوماتیک
- آبگیری کامل در دستگاه سانتریفیوژ سرعتبالا
- خشک شدن ۱۰۰٪ در گرمخانه استاندارد
این روش باعث میشود تمام فرش از ابتدا تا انتها با یک شدت، یک کیفیت و یک روش ثابت تمیز شود.
مزایای شستشوی اتوماتیک فرش
- این دستگاهها میتوانند آلودگیهای عمیق و لکههای قدیمی را بهتر از روش دستی پاک کنند.
- چون فشار دستگاه تنظیمشده، احتمال نخکش شدن یا تغییر رنگ تقریباً صفر خواهد بود.
- دستگاه سانتریفیوژ، آب فرش را تا ۹۵٪ خارج میکند. این یعنی فرش در کوتاهترین زمان ممکن خشک میشود و موجدار نمیشود.
- چون دستگاهها یکنواخت و هدفمند کار میکنند، هدر رفت آب و مواد شوینده کمتر است.
- نتیجه شستشو همیشه یکدست است؛ برخلاف روش سنتی که به مهارت کارگر بستگی دارد.
- ترکیب فشار کنترلشده به همراه شوینده مناسب، باعث تمیزی کامل بدون کوچکترین آسیب به الیاف میشود.
در مجموع، شستشوی مکانیزه استانداردترین روش شستشوی فرش است و تقریباً برای هر نوع فرشی مناسب است.
جدول مقایسه شستشوی سنتی و مکانیزه فرش
| معیار مقایسه | شستشوی سنتی | شستشوی مکانیزه |
| قدرت پاککنندگی | متوسط | بسیار بالا |
| آسیب به الیاف | احتمال آسیب زیاد (در اثر فشار دست و فرچه) | بسیار کم (فشار کنترلشده) |
| مصرف آب | زیاد | کم |
| زمان خشک شدن | طولانی (۱۰–۲۴ ساعت) | کوتاه (۳–۶ ساعت) |
| کیفیت شستشو | غیر یکنواخت | یکنواخت و استاندارد |
| مناسب برای فرش ماشینی | نسبتاً | عالی |
| مناسب برای فرش دستباف | فقط در موارد خاص | با تنظیم دستگاه کاملاً قابل انجام |
| هزینه | معمولاً بالاتر | مقرونبهصرفهتر نسبت به کیفیت |
کدام روش برای فرش ماشینی و دستباف مناسبتر است؟
فرش ماشینی مقاومت بیشتری دارد و الیاف آن در برابر فشار دستگاه آسیبپذیری کمتری دارند. به همین دلیل بهترین گزینه برای فرش ماشینی، بدون شک شستشوی مکانیزه است.
فرش دستباف حساستر است؛ اما این بدان معنا نیست که نمیتوان از شستشوی مکانیزه استفاده کرد؛ کافی است دستگاه تنظیم شود و اپراتور هم حرفهای باشد.
در قالیشوییهای معتبر، دستگاهها طوری تنظیم میشوند که:
- فشار برسها کنترلشده باشد.
- رنگ پخش نشود.
- الیاف ابریشمی یا پشمی آسیب نبینند.
چرا قالیشوییهای حرفهای به سمت شستشوی مکانیزه رفتهاند؟
در سالهای اخیر اکثر قالیشوییهای معتبر فرایند شستشوی خود را به روش مکانیزه تغییر دادهاند. از مهمترین دلایل این تغییر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. افزایش کیفیت و رضایت مشتری: شستشوی یکدست، امکان حذف کامل لکهها و کم شدن خطای انسانی باعث شده بیشتر مشتریان این روش را ترجیح دهند.
۲. سرعت بالای تحویل: بهویژه در زمانهایی مثل نزدیک عید، شستشوی سریع و خشک شدن فوری باعث مدیریت بهتر سفارشها میشود.
۳. کاهش آسیب و هزینههای مرجوعی: شستشوی دستی خطای زیادی دارد و اگر الیاف آسیب ببیند، قالیشویی متضرر میشود. در روش مکانیزه این ریسک بسیار کمتر است.
۴. رعایت بهداشت بیشتر: در دستگاههای جدید از آب تمیز و شوینده استاندارد استفاده میشود و آب آلوده به سطح فرش برنمیگردد.
۵. مصرف کمتر آب: روش دستی معمولاً چند برابر آب مصرف میکند.
جمعبندی
اگر بخواهیم مقایسهای دقیق بین شستشوی فرش در قالیشویی مدرن و سنتی داشته باشیم، باید بگوییم که روش مکانیزه از نظر قدرت پاککنندگی، سرعت، حفظ ساختار الیاف، یکنواختی شستشو و کیفیت نهایی، چندین پله بالاتر از روش سنتی قرار میگیرد.
اگرچه در برخی موارد خاص (مثل فرشهای خیلی قدیمی، آسیبدیده یا رنگپسداده) ممکن است بخشی از کار بهصورت دستی انجام شود، اما برای بیشتر فرشهای ماشینی و دستباف، روش مکانیزه بهترین گزینه است.
برای استعلام قیمت قالیشویی و همچنین اطلاع از خدمات این مراکز میتوانید با کارشناسان ما در مجموعه آوای فرش تماس بگیرید.
سؤالات متداول
۱. آیا شستشوی مکانیزه به فرش آسیب میزند؟
خیر. اگر دستگاهها تنظیمشده باشند و مواد شوینده استاندارد استفاده شود، این روش یکی از ایمنترین روشهای شستشو برای فرشهای ماشینی و دستباف است.
۲. زمان خشک شدن در روش سنتی چقدر است؟
بسته به شرایط هوا، بین ۱۰ تا ۲۴ ساعت طول میکشد.
۳. شستشوی مکانیزه دقیقاً چیست؟
روشی است که در آن تمام مراحل شستشو از خیس کردن تا برسکشی، شستشو، آبگیری و خشک کردن با دستگاههای اتوماتیک و تخصصی انجام میشود.
۴. آیا شستشوی مکانیزه برای فرش ابریشمی مناسب است؟
بله، به شرط اینکه فشار برسها و نوع شوینده متناسب با الیاف ابریشم تنظیم شده باشد.
۵. آیا شستشوی دستی هنوز کاربرد دارد؟
در برخی موارد خاص، مثل فرشهای قدیمی یا رنگپسداده، ممکن است بخشهایی از شستشو دستی انجام شود؛ اما برای بیشتر فرشها، روش مکانیزه انتخاب بهتر و مطمئنتری است.